Nội soi dạ dày có đau không? Cảm giác thực tế và cách giảm khó chịu

Meta Description: Nội soi dạ dày có đau không? Tìm hiểu cảm giác thực tế, cách giảm khó chịu và đặt lịch nội soi an toàn ngay hôm nay!

Nội soi dạ dày có đau không là thắc mắc thường gặp ở nhiều người trước khi thực hiện kỹ thuật này. Thực tế, cảm giác khi nội soi phụ thuộc vào phương pháp được lựa chọn, ngưỡng chịu đau của từng người và quá trình phối hợp trong lúc thực hiện. Một số người có thể thấy hơi khó chịu, buồn nôn hoặc vướng ở cổ họng, nhưng các cảm giác này thường diễn ra trong thời gian ngắn. Bài viết dưới đây Phòng Khám Thiện Tâm sẽ giúp bạn hiểu rõ nội soi dạ dày có đau không, khi nào nên nội soi và cần chuẩn bị gì để quá trình kiểm tra diễn ra thuận lợi hơn.

Nội soi dạ dày là gì?

Nội soi dạ dày là kỹ thuật sử dụng một ống soi mềm có camera ở đầu, đưa qua miệng hoặc trong một số trường hợp qua mũi để quan sát thực quản, dạ dày và tá tràng. Hình ảnh được truyền trực tiếp lên màn hình, giúp bác sĩ đánh giá niêm mạc đường tiêu hóa trên.

Đây là phương pháp thăm khám giúp bác sĩ quan sát trực tiếp những bất thường như viêm, loét, chảy máu, polyp hoặc tổn thương nghi ngờ mà các xét nghiệm thông thường không thể cung cấp hình ảnh niêm mạc trực tiếp.

Ngoài mục đích chẩn đoán, thủ thuật còn có thể hỗ trợ một số can thiệp khi có chỉ định:

Lấy mẫu sinh thiết: Bác sĩ lấy một lượng mô nhỏ tại vùng nghi ngờ để xét nghiệm mô bệnh học.
Cắt polyp: Một số polyp phù hợp có thể được xử lý qua nội soi .
Cầm máu: Bác sĩ có thể áp dụng kỹ thuật can thiệp khi phát hiện điểm xuất huyết.
Lấy dị vật: Dụng cụ chuyên biệt có thể được đưa qua kênh thao tác của ống soi để lấy dị vật đường tiêu hóa trên.

Nội soi dạ dày có đau không?

Thông thường, nội soi tiêu hóa trên không gây đau dữ dội, nhưng người bệnh có thể cảm thấy khó chịu, buồn nôn, đầy bụng hoặc vướng họng. Hướng dẫn của UCLH cũng mô tả thủ thuật thường không đau nhưng có thể gây khó chịu do ống soi tiếp xúc với vùng họng và do khí được đưa vào dạ dày để quan sát niêm mạc.

Mức độ khó chịu khác nhau tùy phương pháp và khả năng phối hợp của từng người.

Nội soi không an thần

Người bệnh tỉnh trong suốt thủ thuật. Bác sĩ có thể sử dụng thuốc tê tại họng để giảm phản xạ khó chịu.

Khi ống soi đi qua vùng hầu họng, người bệnh có thể gặp:

Buồn nôn hoặc nôn khan.
Cảm giác vướng, nghẹn ở cổ.
Đầy hơi do khí được đưa vào dạ dày.
Muốn nuốt nước bọt hoặc ho nhẹ.

Phần lớn các cảm giác này chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Giữ bình tĩnh, thở đều và thực hiện đúng hướng dẫn của nhân viên y tế thường giúp quá trình thuận lợi hơn.

Nội soi có an thần hoặc gây mê

Một số cơ sở sử dụng thuốc an thần hoặc thuốc gây mê ngắn theo chỉ định và quy trình chuyên môn.

Với an thần, người bệnh thường buồn ngủ và thư giãn hơn, từ đó giảm đáng kể cảm giác khó chịu. Tuy nhiên, không phải mọi hình thức an thần đều đồng nghĩa với gây mê hoàn toàn.

Sau khi dùng thuốc, người bệnh có thể:

Buồn ngủ trong vài giờ.
Chậm phản xạ hoặc giảm khả năng tập trung.
Cần người thân đưa về.
Không được tự lái xe hoặc thực hiện hoạt động đòi hỏi khả năng phán đoán trong khoảng thời gian bác sĩ yêu cầu.

NHS lưu ý thuốc an thần có thể ảnh hưởng tới cơ thể trong khoảng 24 giờ, vì vậy người bệnh cần có người đưa về và tránh lái xe trong thời gian này.

Góc nhìn chuyên gia – BS. Trần Đức Cảnh:
Nhiều người trì hoãn nội soi dạ dày vì lo ngại cảm giác buồn nôn, vướng hoặc nghẹn ở cổ họng. Khi nội soi không an thần, người bệnh nên giữ bình tĩnh, thả lỏng và tập trung thở đều bằng mũi theo hướng dẫn của bác sĩ. Hạn chế nuốt liên tục cũng có thể giúp giảm kích thích vùng họng và cảm giác khó chịu trong quá trình thực hiện.

So sánh các phương pháp nội soi dạ dày hiện nay

Hiện có nhiều cách thực hiện khác nhau. Mỗi phương pháp có ưu điểm và hạn chế riêng. Người bệnh nên lựa chọn dựa trên tình trạng sức khỏe và tư vấn của bác sĩ thay vì chỉ dựa vào mức độ “đau hay không đau”.

Phương pháp	Ưu điểm	Nhược điểm
Nội soi đường miệng truyền thống	Chi phí thấp, độ chính xác cao và dễ thực hiện. Bác sĩ có thể quan sát trực tiếp bên trong dạ dày, đồng thời can thiệp khi cần như cắt polyp hoặc cầm máu.	Dễ gây buồn nôn, nghẹn và khó chịu hơn do ống soi đi qua vùng hầu họng. Ống soi có kích thước tương đối lớn, thường dưới 1cm.
Nội soi đường mũi	Ít gây buồn nôn hơn vì ống soi nhỏ, khoảng 5,9mm, đi qua đường mũi và hạn chế chạm vào vùng hầu họng. Người bệnh vẫn tỉnh táo và có thể nói chuyện trong quá trình thực hiện.	Chi phí cao hơn nội soi đường miệng. Không phù hợp với người bị hẹp khe mũi. Nếu phát hiện polyp hoặc chảy máu cần xử lý, bác sĩ có thể phải chuyển sang nội soi đường miệng.
Nội soi gây mê	Người bệnh được dùng thuốc gây mê hoặc an thần theo chỉ định, thường ngủ trong khoảng 5–15 phút. Phương pháp này giúp hạn chế cảm giác đau, buồn nôn và sợ hãi, đồng thời giúp bác sĩ thao tác thuận lợi hơn.	Chi phí cao hơn nội soi không gây mê. Người bệnh có thể cần làm xét nghiệm hoặc điện tim trước khi thực hiện. Sau khi tỉnh, một số trường hợp có thể mệt mỏi hoặc đau đầu nhẹ.
Nội soi viên nang	Người bệnh chỉ cần nuốt viên nang có gắn camera để ghi lại hình ảnh trong đường tiêu hóa. Phương pháp này hầu như không gây đau và giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo do không dùng ống soi đưa trực tiếp qua miệng hoặc mũi.	Chi phí rất cao, có thể khoảng 10–12 triệu VNĐ tùy cơ sở y tế. Phương pháp này không thể lấy mẫu sinh thiết, cắt polyp hoặc can thiệp cầm máu trong quá trình kiểm tra.

Không có một phương pháp phù hợp cho tất cả mọi người. Bác sĩ sẽ cân nhắc triệu chứng, tiền sử bệnh, nguy cơ gây mê/an thần và mục tiêu kiểm tra để tư vấn.

Quy trình nội soi dạ dày diễn ra như thế nào?

Quy trình có thể thay đổi đôi chút giữa các cơ sở nhưng thường gồm các bước chính sau:

Hướng dẫn tư thế: Người bệnh thường được hướng dẫn nằm nghiêng trái để thuận lợi cho việc đưa ống soi.
Theo dõi sức khỏe: Mạch, huyết áp và độ bão hòa oxy có thể được kiểm tra trước và trong thủ thuật, đặc biệt khi sử dụng thuốc an thần.
Xịt tê họng hoặc dùng thuốc an thần nếu có chỉ định: Thuốc tê giúp vùng họng bớt nhạy. Người sử dụng an thần được dùng thuốc qua đường tĩnh mạch theo quy trình của cơ sở y tế.
Đưa ống soi vào đường tiêu hóa: Bác sĩ đưa ống mềm qua thực quản xuống dạ dày và tá tràng để quan sát niêm mạc.
Sinh thiết hoặc can thiệp khi cần: Nếu phát hiện tổn thương nghi ngờ, bác sĩ có thể lấy mẫu mô. Một số can thiệp như cầm máu, lấy dị vật hoặc xử lý tổn thương cũng có thể được thực hiện tùy tình huống.

Thời gian thực hiện phụ thuộc mục đích kiểm tra và việc có can thiệp hay không. Người bệnh nên dành thêm thời gian cho khâu chuẩn bị và theo dõi sau thủ thuật, nhất là khi sử dụng thuốc an thần.

Những lưu ý quan trọng khi nội soi dạ dày

Chuẩn bị đúng giúp bác sĩ quan sát niêm mạc rõ hơn và hạn chế nguy cơ thức ăn, dịch trong dạ dày ảnh hưởng đến thủ thuật.

Trước khi nội soi dạ dày

Nhịn ăn theo hướng dẫn: NHS khuyến cáo người bệnh không ăn ít nhất 6 giờ trước nội soi. Một số cơ sở cho phép uống từng ngụm nước nhỏ tới một thời điểm nhất định trước thủ thuật. Thời gian cụ thể phải tuân theo hướng dẫn của nơi thực hiện.

Với người có nguy cơ lưu thức ăn trong dạ dày hoặc cần thủ thuật đặc biệt, bác sĩ có thể yêu cầu chế độ chuẩn bị dài hơn.

Khai báo thuốc đang sử dụng: Người bệnh cần cung cấp danh sách thuốc, đặc biệt là thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu, insulin hoặc thuốc điều trị bệnh nền. Không tự ý dừng thuốc nếu chưa có chỉ định.
Thông báo bệnh lý và dị ứng: Cần báo trước nếu có bệnh tim mạch, hô hấp, tiểu đường, dị ứng thuốc, đang mang thai hoặc có tiền sử phản ứng với thuốc an thần.
Làm theo hướng dẫn riêng của cơ sở y tế: Thời điểm được uống nước, dùng thuốc hoặc ngừng một số loại thực phẩm có thể khác nhau tùy trường hợp.

Sau khi nội soi dạ dày

Sau thủ thuật, một số người có thể rát họng, đầy hơi hoặc khó chịu nhẹ. Các biểu hiện này thường giảm dần trong thời gian ngắn.

Chờ phản xạ nuốt trở lại trước khi ăn uống: Nếu được xịt thuốc tê họng, người bệnh thường cần chờ khoảng 30–60 phút hoặc đến khi nuốt bình thường trở lại.
Nghỉ ngơi sau dùng thuốc an thần: Người bệnh cần ở lại cơ sở y tế để được theo dõi đến khi đủ điều kiện ra về.
Không tự lái xe sau an thần: Nhiều hướng dẫn yêu cầu tránh lái xe, uống rượu, vận hành máy móc và thực hiện quyết định quan trọng trong vòng 24 giờ sau dùng thuốc an thần.
Rát họng và đầy bụng nhẹ: Đây là những cảm giác có thể gặp sau thủ thuật và thường giảm dần. Đau họng nhẹ có thể kéo dài tới khoảng 1–2 ngày ở một số người.
Theo dõi dấu hiệu bất thường: Cần liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện đau dữ dội hoặc tăng dần, nôn ra máu, phân đen bất thường, khó thở hoặc những triệu chứng được bác sĩ cảnh báo khi ra viện.

Bao lâu thì nên đi nội soi dạ dày một lần?

Không có một khoảng thời gian cố định áp dụng cho tất cả mọi người. Tần suất kiểm tra phụ thuộc vào triệu chứng, kết quả lần trước, mô bệnh học, bệnh nền và nguy cơ ung thư đường tiêu hóa trên.

Trường hợp	Tần suất nội soi dạ dày gợi ý
Viêm loét dạ dày nhẹ, không có tổn thương tiền ác tính	Nếu triệu chứng đã ổn định và không tái phát, người bệnh thường không cần nội soi lại ngay. Tuy nhiên, cần tái khám nếu đau bụng, đầy hơi, buồn nôn hoặc rối loạn tiêu hóa quay trở lại.
Nhóm nguy cơ cao	Người có tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày, nhiễm vi khuẩn HP hoặc hút thuốc lá nhiều có thể được khuyến nghị nội soi dạ dày định kỳ khoảng 2 năm/lần.
Viêm dạ dày mạn tính, teo niêm mạc dạ dày	Người bệnh nên theo dõi định kỳ khoảng 1–2 năm/lần, tùy mức độ tổn thương và đánh giá của bác sĩ.
Tổn thương nặng hoặc Barrett thực quản	Người bệnh cần được theo dõi sát hơn, có thể từ 3–6 tháng hoặc 1 năm/lần theo chỉ định cụ thể của bác sĩ.

Do đó, không nên áp dụng máy móc mốc “1 năm”, “2 năm” hoặc “3–6 tháng” cho mọi trường hợp. Lịch theo dõi phải dựa trên chẩn đoán cụ thể.

Tại sao nên nội soi dạ dày tại Phòng Khám Thiện Tâm?

Được sáng lập và dẫn dắt chuyên môn bởi BS. Trần Đức Cảnh, Phòng Khám Thiện Tâm cung cấp dịch vụ thăm khám, nội soi tiêu hóa và tầm soát các bệnh lý đường tiêu hóa tại Hà Nội.

Ứng dụng hệ thống Olympus EVIS X1: Nền tảng EVIS X1 tích hợp các công nghệ hỗ trợ tăng cường hình ảnh, giúp bác sĩ quan sát rõ hơn niêm mạc đường tiêu hóa và đánh giá các vùng bất thường trong quá trình nội soi..
Thăm khám kết hợp nội soi tiêu hóa: Tùy triệu chứng, người bệnh có thể được bác sĩ tư vấn nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng hoặc đánh giá thêm đại trực tràng khi có chỉ định.
Có khả năng sinh thiết và xử lý tổn thương khi phù hợp: Nếu phát hiện vùng niêm mạc bất thường, bác sĩ có thể cân nhắc lấy mẫu mô hoặc thực hiện can thiệp tùy đặc điểm tổn thương và điều kiện thủ thuật.
Kết hợp đánh giá sức khỏe tổng thể: Người bệnh có thể được chỉ định thêm xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh khi cần để làm rõ nguyên nhân triệu chứng.

Nếu bạn thường xuyên đau thượng vị, đầy hơi, khó tiêu, buồn nôn hoặc đang lo lắng nội soi dạ dày có đau không, hãy liên hệ Phòng Khám Thiện Tâm để được bác sĩ đánh giá và tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp.

Kết luận

Nội soi dạ dày có đau không phụ thuộc nhiều vào phương pháp thực hiện, phản xạ vùng họng, tâm lý và khả năng phối hợp của người bệnh. Phần lớn trường hợp không đau dữ dội nhưng có thể xuất hiện cảm giác buồn nôn, vướng họng hoặc đầy bụng trong thời gian ngắn. Với người lo lắng nhiều hoặc có phản xạ nôn mạnh, bác sĩ có thể tư vấn thuốc tê họng, an thần hoặc phương án phù hợp khác sau khi đánh giá sức khỏe.

Quan trọng hơn, người bệnh nên thực hiện thủ thuật tại cơ sở y tế có bác sĩ chuyên khoa, chuẩn bị đúng hướng dẫn và thông báo đầy đủ thuốc cũng như bệnh nền trước khi kiểm tra.

Nguồn tham khảo:

Website, N. (2025, April 15). Gastroscopy. nhs.uk. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/gastroscopy/
Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG). (2021, November 25). In brief: What happens during a gastroscopy? InformedHealth.org – NCBI Bookshelf. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK310264/
Gastroscopy. (n.d.). Tests and Scans | Cancer Research UK.
https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/tests-and-scans/gastroscopy
myDr. (2024, January 11). Gastroscopy: examination of the upper digestive tract. myDr.com.au. https://mydr.com.au/tests-investigations/gastroscopy-examination-of-the-upper-digestive-tract/